نصرت‌الله تاجیک، کارشناس مسایل بین‌الملل:

بار سنگین دیپلماسی ایران

یک کارشناس مسایل بین‌الملل معتقد است کشورهای منطقه باید به سمت الگوهای نوین پیش بروند. پیشنهاد این است که باید همه طرف‌ها به سمت یک همکاری اقتصادی پیش بروند تا بستری را برای امن شدن همه کشورها از جمله کل منطقه ایجاد کنند.

به گزارش پرسشگری، نصرت‌الله تاجیک، کارشناس مسایل بین‌الملل در یادداشتی برای روزنامه اعتماد نوشت: محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه کشورمان سفری منطقه‌ای را به قطر انجام داد و با مقامات این کشور دیداری برگزار کرد که می‌تواند بر موقعیت ایران در منطقه اثرگذار باشد. واقعیت آن است ایران که به دلیل اینکه در منطقه‌ای توسعه نیافته حضور دارد، متاسفانه حل مشکلات ما با غرب در منطقه با ترجمه بدی ارایه می‌شود و از آن علیه خودمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در کشورهای عربی این ترجمه بیان می‌شود که ایران قصد دارد با حل مشکلات خود به سمت یک هژمون شدن در منطقه پیش برود و موقعیت کشورهای عرب منطقه را با خطر مواجه کند. در ارایه این ترجمه بد به کشورهای عربی سعودی‌ها نقش بسیار زیادی داشتند. آنها از زمان مذاکرات برجام سعی کردند از این فضا استفاده کنند و کشورهای کوچک‌تر را از ایران بترسانند و بعد از مذاکرات برجام و اجرایی شدن توافق آنها عنوان کردند ایران وارد دوره هژمونیک خود شده است و پس از حل مشکلات هسته‌ای با غرب، زمینه‌های سلطه خود را با کمک غرب بر منطقه فراهم می‌کند. ترویج این احساس کاذب و غلط بار سنگین دیپلماتیک و سیاسی برای کشور به وجود ‌آورد و آن زمان لازم بود که ما به موازات حل مشکلات هسته‌ای با غرب و جامعه جهانی به این سمت حرکت کرده که مسائل و مشکلات خود با کشورهای منطقه‌ را نیز حل کنیم. متاسفانه نه در دولت‌های نهم و دهم و نه در دولت‌های یازدهم و دوازدهم این اهتمام وجود نداشت. در دولت نهم و دهم یکسری اقدامات احساسی از سوی رییس دولت وقت صورت گرفت که زیرساخت‌های روابط منطقی ایران با منطقه را که در گذشته وجود داشت تخریب کرد، ولی در دولت‌های یازدهم و دوازدهم، با وجود رویکرد درست نسبت به جامعه جهانی و مسائل منطقه ولی در مجموع روابط دوجانبه با کشورهای منطقه بنا به دلایلی مغفول ماند. از همین‌رو دیپلماسی‌های دوجانبه با کشورهای کوچک منطقه موجب توضیح و تبیین جمهوری اسلامی ایران نسبت به مسائل منطقه و فرامنطقه‌ای و همچنین موضوعات اقتصادی خواهد شد. سفر آقای ظریف به کشور قطر و همچنین سایر کشورهای کوچک که زیر سلطه عربستان سعودی قرار دارند، می‌تواند به تبیین مواضع و تشریح دیدگاه‌های و اقدامات ما در منطقه کمک کند. ایران باید به دنبال پیدا کردن یک فرمول و الگو برای اقدامات دسته‌‌جمعی منطقه‌ای باشد. البته بنده معتقدم که باید الگوی اقدامات دسته‌جمعی را به سمت اقتصاد سوق دهیم. انجام پروژه‌های مشترک اقتصادی و مخصوصا مسائلی که همه کشورها را درگیر خود کرده از جمله این مباحث است. کشتیرانی تجاری در خلیج‌فارس، مباحث زیست محیطی و بحث امنیت کشتیرانی و موضوعاتی که طی یکی، دوسال اخیر رخ داد، زمینه خوبی برای همکاری‌های منطقه‌ای خواهد شد که در حقیقت در رایزنی‌ها و تبادلات سیاسی و اجتماعی می‌تواند محقق شود. اکنون با توجه به اخبار و اطلاعات در رسانه‌ها مبنی بر چرخش در سیاست امارات یا اتخاذ یک رویکرد جدید توسط سعودی‌ها نسبت به ایران و با توجه به مشکلات ما با امریکا و ترامپ، اگر در جهت نزدیک کردن دیدگاه‌ کشورهای منطقه پیش برویم، بدون دخالت کشورهای خارجی می‌توانیم به سازوکاری موفق برای امنیت منطقه دست پیدا کنیم که این سازوکار در حقیقت تشریح‌کننده منافع همه کشورهای منطقه به خصوص نسبت به مسائلی که همه در آن دیدگاه مشترک دارند، باشد. به خصوص موضوعات مربوط به محیط زیست و اقتصاد در منطقه می‌تواند زمینه خوبی را برای همکاری با کشورهای منطقه ایجاد کند. از طرفی دیگر اکنون شاهد تحولات جدیدی در عرصه بحران یمن هستیم که ایران می‌تواند نقش بسیار سازنده‌ای ایفا کند. یکی از ایرادات و انتقادات نسبت به سیاست‌های منطقه‌ای دونالد ترامپ این است که نقش مسوولیت‌پذیر ایران در حوادث منطقه از جمله خلیج‌فارس و خاورمیانه را نادیده می‌گیرد و قائل به ایفای نقش منطقه‌ای ایران نیست. ولی باید در خصوص کشورهای منطقه تا جایی که امکان دارد از خاصیت قدرت سازنده‌ای که جمهوری اسلامی در پرتو قدرت نرم و سختی که از خود نشان داده و در کشور ایجاد کرده، استفاده کرد. ایران اقدامات موثری در مبارزه با داعش و حتی مسائل خاورمیانه انجام داده و حتی در موضوعات خلیج‌فارس نیز این نقش را می‌تواند ایفا کند که اختلافات عربستان و امارات در بحث یمن بستر مناسبی را برای ایران فراهم می‌کند. اما ایران نباید در حقیقت وارد یک نزدیکی به یک طرف برای دشمنی با گروه دیگر شود. جمهوری اسلامی باید واقعا به عنوان یک قدرت برتر منطقه مورد رجوع همه کشورهای منطقه باشد که از جمله آن می‌توان به بحث یمن اشاره کرد. سسله تحولاتی که در منطقه رخ داد که اگر نخواهیم اضافه برآورد داشته باشیم، یعنی از ساقط شدن پهپاد امریکایی گرفته تا جریان نفتکش‌ها، همه آنها به نظر می‌رسد یک دلسردی از اقدامات ترامپ نسبت به ایران را به وجود آورده است. در حقیقت هم سعودی‌ها و هم اماراتی‌ها اینکه امریکا بخواهد از آنها در برابر جمهوری اسلامی محافظت کند، قدری مایوس شده‌اند و این رویکرد به وجود آمده که بهتر است خودمان مسائل‌مان را با ایران حل کنیم و به جای مواجهه امنیتی و نظامی به سمت مصالحه سیاسی حرکت کنیم. اکنون این احساس به وجود آمده که چنین فرمول‌بندی در منطقه در حال شکل گرفتن است. در نهایت این نکته را نباید فراموش کرد که ما در حال زندگی در منطقه‌ای توسعه‌نیافته هستیم. زمان می‌برد تا بتوانیم مسائل و مشکلات‌مان را با سایر کشورها حل کنیم. اکنون اگرچه صحبت از برگزاری یک نشست امنیتی منطقه‌ای به میان آمده است، اما واقعیت آن است که ترتیبات چنین نشستی در یک الگوی منطقه‌ای و در چارچوب سنتی وجود ندارد. کشورهای منطقه باید به سمت الگوهای نوین پیش بروند. پیشنهاد این است که باید همه طرف‌ها به سمت یک همکاری اقتصادی پیش بروند تا بستری را برای امن شدن همه کشورها از جمله کل منطقه ایجاد کنند.
اخبار مرتبط
نظرات شما