جعفر قنادباشی، تحلیلگر مسایل بین‌الملل:

نگاهی به بحران یمن

یک تحلیلگر خاورمیانه معتقد است یمن به تدریج جذابیت خود را برای امارات از دست داده است. در ابتدای جنگ یمن، اماراتی‌ها تصور می‌کردند که می‌توانند به ازای مشارکت خود در جنگ، دست‌کم بخشی از حاکمیت یمن را به دست بیاورند.

به گزارش پرسشگری، جعفر قنادباشی، تحلیلگر مسایل بین‌الملل در یادداشتی بای روزنامه اعتماد نوشت: شکاف‌ها و اختلاف‌های سیاسی، طائفه‌ای، منطقه‌ای و شکاف‌های ناشی از تقسیم‌بندی‌های سیاسی پیشین در یمن، همواره در عرصه سیاسی وجود داشت. این شکاف‌های سیاسی که در گذشته یمن را به دو کشور شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌بود، بار دیگر با درگیری نظامی گروه‌های رقیب در عدن، سر باز کرده است. یمن به لحاظ سیاسی در نیمه دوم قرن گذشته به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شد، در جنوب دیدگاه‌های چپ‌گرا و کمونیست، متحد بلوک شرق حاکم بودند در حالی که در شمال علی عبدالله صالح در اتحاد با شیعیان زیدی این کشور دولت یمن شمالی را تشکیل داده‌بود. جنوبی‌ها همواره نسبت به نفوذ همسایه بزرگ‌تر شمالی یمن، عربستان در سیاست این کشور اعتراض داشتند و سال‌ها با حمایت دولت شرق‌گرای جمال عبدالناصر، با عربستان در جنگ بودند.
با وجود اینکه نهایتا در ابتدای دهه 1990 و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق، روند اتحاد یمن شمالی و جنوبی تحت رهبری علی عبدالله صالح آغاز شد اما این روند هیچگاه به صورت کامل نتوانست احساسات استقلال‌طلبانه جنوبی‌ها را مهار کند. عبدالربه منصور هادی، به عنوان یکی از اهالی جنوب یمن، سال‌ها در مقام معاون علی عبدالله صالح، نماد وحدت شمال و جنوب محسوب می‌شد. اختلاف نظر گروه‌های جدایی‌طلب با هادی زمانی که به قدرت رسید، با نزدیک شدن به عربستان سعودی و بعد از استعفا در همکاری با ائتلاف تحت رهبری عربستان، بارزتر و مشخص‌تر شد. گروه‌های عمده یمنی چه در شمال و چه جنوب، همواره نسبت به نفوذ و اثرگذاری عربستان در سیاست این کشور حساسیت دارند. به ویژه جنوبی‌ها که مدت‌ها تحت نفوذ ایدئولوژی‌های چپ‌گرایانه زندگی کرده‌اند چه نسبت به رویکرد غرب‌گرایانه و پشتیبانی واشنگتن از عربستان و چه از نظر مذهبی و نگرانی از نفوذ وهابیت در منطقه خود، نگران هستند. عدن که پیش از این پایتخت یمن جنوبی محسوب می‌شد، امروز از یک سو مرکز تجمع گروه‌های استقلال‌طلب جنوب و از سوی دیگر پایتخت موقت حکومت عبدالربه منصور هادی است. عمده نگرانی استقلال‌طلبان جنوب یمن، افزایش نفوذ دولت‌های غربی در منطقه است. به هر تقدیر از دهه‌های گذشته عوامل دولت‌های غربی از جمله بریتانیا و امریکا همواره عامل اختلاف و شکاف در یمن بوده‌اند، چرا که ترجیح دولت‌های غربی این است که در اطراف تنگه استراتژیک باب‌المندب، دولت مقتدر و مستقلی پا نگیرد و با استمرار بحران‌های بی‌پایان در یمن، به بهانه فقدان یک دولت مرکزی در این کشور، مستقیما کنترل این تنگه استراتژیک را در اختیار بگیرند. خروج امارات متحده عربی از یمن، به بحران در جنوب یمن دامن زده است. اختلافات امارات و عربستان، در مورد نحوه اداره جنگ یمن بیش از دو سال است بروز کرده است. اگر جنگ ائتلاف امارات و سعودی برای تسلط بر بندر کلیدی حدیده که تحت اختیار شیعیان قرار دارد، اتفاق نمی‌افتاد، این اختلاف‌ها و این جنگ در عدن، خیلی زودتر رخ می‌داد. اما دشمن مشترک در حدیده باعث شده‌بود که اتحاد میان عربستان و امارات همچنان حفظ شود. اما با آتش‌بس تحت نظارت سازمان ملل متحد در حدیده، عملا شکاف‌های ابوظبی و ریاض سر باز کرد. ظاهر قضیه این است که امارات متحده عربی از ادامه جنگ در یمن هیچ منفعتی نمی‌برد. در نتیجه راهش را جدا کرده است و تلاش می‌کند تا به جای هزینه در یمن، به اهداف سیاسی آسان‌تر از جمله شمال آفریقا در لیبی و سودان رسیدگی کند. امارات متحده عربی از توان نظامی و سیاسی کافی برای مشارکت در یک جنگ مستقیم برخوردار نبود و بعد از مدتی مشارکت در جنگ یمن، حتی با استفاده از مزدوران خارجی و نیروهای نیابتی، هزینه هنگفتی برای این کشور بر جای می‌گذارد. ترجیح امارات این است که با استفاده از جنگ‌سالاران نیابتی قدرتمند، مانند خلیفه حفتر در لیبی، تلاش کند تا با حمایت اقتصادی و مالی، نفوذ خود را تقویت کند. در عین حال امارات در کشورهای آفریقایی آن‌سوی دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، از جمله در جیبوتی، اتیوپی و سومالی هم از طریق کمپانی‌های خصوصی در حال سرمایه‌گذاری به ازای نفوذ سیاسی است. یمن به تدریج جذابیت خود را برای امارات از دست داده است. در ابتدای جنگ یمن، اماراتی‌ها تصور می‌کردند که می‌توانند به ازای مشارکت خود در جنگ، دست‌کم بخشی از حاکمیت یمن را به دست بیاورند. آنها تمرکز خود را برای تسخیر کلیدی سقطری قرار داده‌ بودند، اما در تصرف این منطقه هم ناکام ماندند. در نتیجه هیچ منفعت سیاسی یا اقتصادی برای امارات در یمن باقی نمانده است. خروج امارات از یمن، عملا متحدان ابوظبی را در عدن به شکلی رها کرده است تا برای منافع سیاسی خود، در برابر نفوذ سیاسی دولت غربگ‌را و حکومت وهابی عربستان در منطقه خودشان ایستادگی کنند.
 
اخبار مرتبط
نظرات شما